Rekuperacja jest rozwiązaniem, które znacząco poprawia komfort użytkowania budynku, jakość powietrza oraz efektywność energetyczną. W praktyce jednak wiele instalacji nie działa tak, jak oczekują tego inwestorzy. Najczęściej problemem nie jest samo urządzenie, lecz błędy popełnione na etapie projektu, montażu lub regulacji systemu. Skutkiem są hałas, przeciągi, nierównomierna wymiana powietrza oraz zwiększone zużycie energii. W tym artykule przedstawiono najczęstsze błędy spotykane w instalacjach rekuperacji oraz wyjaśniono, jakie mechanizmy powodują problemy z komfortem i wydajnością.

Niewłaściwy dobór wydajności rekuperatora

Jednym z podstawowych błędów jest dobór rekuperatora o nieodpowiedniej wydajności. Urządzenie zbyt małe w stosunku do zapotrzebowania budynku pracuje na wysokich obrotach, co powoduje zwiększony hałas oraz szybsze zużycie wentylatorów. Jednocześnie nie jest w stanie zapewnić wymaganej ilości świeżego powietrza, przez co pogarsza się jakość powietrza w pomieszczeniach.

Z kolei rekuperator przewymiarowany często pracuje w niestabilnych zakresach, co prowadzi do problemów z regulacją przepływów. W praktyce oznacza to trudności w wyważeniu instalacji, niepotrzebne zużycie energii oraz brak komfortu akustycznego. Prawidłowy dobór wydajności powinien wynikać z obliczeń projektowych, uwzględniających kubaturę budynku, funkcję pomieszczeń oraz obowiązujące normy.

Zbyt małe średnice kanałów wentylacyjnych

Kolejnym bardzo częstym problemem są kanały o zbyt małej średnicy. Prowadzi to do nadmiernego wzrostu prędkości powietrza, a w konsekwencji do hałasu oraz zwiększonych oporów instalacji. Im wyższa prędkość powietrza w kanałach, tym większe ryzyko słyszalnych szumów oraz gwizdów, szczególnie w pobliżu anemostatów.

W prawidłowo zaprojektowanej instalacji prędkości powietrza w kanałach głównych powinny być umiarkowane, a w odnogach prowadzących do pomieszczeń jeszcze niższe. Stosowanie mniejszych średnic w celu obniżenia kosztów materiałowych jest pozorną oszczędnością, która bardzo często kończy się koniecznością kosztownych przeróbek.

Nieprawidłowe rozmieszczenie nawiewów i wywiewów

Błędy w lokalizacji anemostatów powodują przeciągi oraz nierównomierną wymianę powietrza. Nawiewy umieszczone bezpośrednio nad miejscami stałego przebywania ludzi, takimi jak kanapy, łóżka czy biurka, prowadzą do odczuwalnego dyskomfortu. Z kolei niewłaściwie rozmieszczone wywiewy nie usuwają skutecznie wilgoci i zanieczyszczeń.

Prawidłowe rozmieszczenie nawiewów i wywiewów powinno zapewniać łagodne mieszanie powietrza w całym pomieszczeniu. W praktyce oznacza to nawiew w strefach suchych i wywiew w strefach wilgotnych, z zachowaniem odpowiednich odległości od ścian i źródeł wilgoci.

Brak lub niewłaściwe zastosowanie tłumików akustycznych

Hałas w rekuperacji bardzo często wynika z braku tłumików akustycznych lub ich nieprawidłowego montażu. Tłumiki redukują hałas generowany przez wentylatory oraz ograniczają przenoszenie drgań przez kanały. Ich brak powoduje, że dźwięk pracy centrali jest słyszalny w całym budynku.

Błędem jest również stosowanie tłumików o zbyt małej długości lub montowanie ich w niewłaściwych miejscach. Najlepsze efekty uzyskuje się, montując tłumiki bezpośrednio za centralą na nawiewie i wywiewie oraz dodatkowo w newralgicznych odcinkach instalacji.

Zbyt duża liczba kolan i gwałtowne zmiany kierunku przepływu

Każde kolano w instalacji zwiększa opory przepływu powietrza. Szczególnie niekorzystne są kolana o kącie prostym, które powodują zawirowania oraz dodatkowy hałas. Instalacje prowadzone w sposób skomplikowany, z dużą liczbą załamań, wymagają wyższej mocy wentylatorów i są trudniejsze do wyregulowania.

Dobrą praktyką jest projektowanie tras kanałów w sposób możliwie prosty oraz stosowanie łagodnych łuków zamiast ostrych kolan. Pozwala to ograniczyć straty ciśnienia oraz poprawić kulturę pracy systemu.

Brak izolacji kanałów w strefach nieogrzewanych

Kanały prowadzone przez poddasza, garaże lub inne nieogrzewane przestrzenie muszą być odpowiednio izolowane. Brak izolacji powoduje straty energii oraz ryzyko kondensacji pary wodnej na powierzchni kanałów. Skropliny mogą prowadzić do zawilgocenia izolacji budynku oraz pogorszenia higieny instalacji.

Odpowiednia izolacja ogranicza straty ciepła, stabilizuje temperaturę powietrza oraz poprawia efektywność całego systemu rekuperacji.

Nieszczelności instalacji i przypadkowe elementy montażowe

Nieszczelności na połączeniach są jedną z najczęstszych przyczyn spadku wydajności rekuperacji. Powstają najczęściej w instalacjach wykonanych z elementów pochodzących z różnych systemów lub bez zastosowania uszczelek. Ucieczka powietrza powoduje zaburzenie bilansu instalacji oraz zwiększone zużycie energii.

Stosowanie systemowych rur i kształtek z fabrycznymi uszczelkami znacząco poprawia szczelność i trwałość instalacji. Szczelny system jest łatwiejszy do wyregulowania i pracuje stabilniej.

Brak regulacji końcowej instalacji

Nawet najlepiej zaprojektowana instalacja nie będzie działać prawidłowo bez regulacji końcowej. Regulacja polega na ustawieniu odpowiednich przepływów powietrza w poszczególnych pomieszczeniach oraz dostosowaniu pracy centrali do realnych warunków użytkowania.

Brak regulacji skutkuje nadmiarem powietrza w jednych pomieszczeniach i niedoborem w innych. Prowadzi to do hałasu, przeciągów oraz nieprawidłowej pracy systemu. Regulacja powinna być wykonana przy użyciu odpowiednich przyrządów pomiarowych i zakończona protokołem.

Zaniedbywanie serwisu i wymiany filtrów

Zanieczyszczone filtry powodują wzrost oporów przepływu, większy hałas oraz spadek wydajności rekuperacji. Brak regularnej wymiany filtrów może również prowadzić do pogorszenia jakości powietrza oraz zabrudzenia wymiennika ciepła.

Regularna konserwacja i wymiana filtrów są niezbędne, aby system działał cicho, wydajnie i higienicznie przez wiele lat.

Najważniejsze informacje

Większość problemów z rekuperacją nie wynika z wad urządzeń, lecz z błędów projektowych, montażowych i eksploatacyjnych. Hałas, przeciągi i spadek wydajności są zazwyczaj efektem zbyt małych średnic kanałów, braku tłumików akustycznych, niewłaściwego rozmieszczenia anemostatów oraz braku regulacji końcowej. Prawidłowo zaprojektowana, szczelnie wykonana i wyregulowana instalacja rekuperacji zapewnia komfort, cichą pracę i stabilną wymianę powietrza przez cały okres użytkowania budynku.

---

Dlaczego rekuperacja jest głośna?

Najczęstszą przyczyną hałasu są zbyt małe średnice kanałów, brak tłumików akustycznych lub nieprawidłowy dobór wydajności rekuperatora. Hałas może być również skutkiem braku regulacji końcowej instalacji.

Czy przeciągi przy rekuperacji są normalne?

Nie. Przeciągi świadczą zazwyczaj o błędnym rozmieszczeniu nawiewów lub zbyt wysokiej prędkości powietrza w kanałach. Prawidłowo zaprojektowana instalacja zapewnia łagodne mieszanie powietrza bez odczuwalnych strumieni.

Czy zbyt małe kanały wentylacyjne obniżają wydajność rekuperacji?

Tak. Zbyt małe średnice powodują wzrost oporów, większy hałas i spadek efektywności całego systemu. Rekuperator musi wtedy pracować na wyższych obrotach.

Czy brak regulacji instalacji wpływa na działanie rekuperacji?

Tak. Bez regulacji końcowej instalacja nie pracuje zgodnie z założeniami projektowymi. Skutkiem są nierówne przepływy, hałas oraz niewystarczająca wymiana powietrza w części pomieszczeń.

Jak często należy wymieniać filtry w rekuperacji?

Filtry należy wymieniać kilka razy w roku, w zależności od ich klasy i jakości powietrza zewnętrznego. Zanieczyszczone filtry zwiększają hałas i obniżają wydajność systemu.

Czy rekuperacja może działać źle mimo dobrego urządzenia?

Tak. Nawet najlepszy rekuperator nie zapewni komfortu, jeśli instalacja została źle zaprojektowana, wykonana z nieszczelnych elementów lub nie została prawidłowo wyregulowana.