Rekuperacja kojarzy się głównie z odzyskiem ciepła i poprawą jakości powietrza, ale w praktyce inwestorzy szybko zadają bardzo konkretne pytanie: ile prądu zużywa centrala wentylacyjna i jaki jest realny koszt jej pracy w skali miesiąca oraz roku. Odpowiedź zależy od kilku parametrów technicznych oraz sposobu użytkowania instalacji. Największe znaczenie mają wydajność pracy, spręż dyspozycyjny instalacji, sprawność wentylatorów, stan filtrów oraz to, czy system korzysta z nagrzewnicy wstępnej. Poniżej znajdziesz metodykę liczenia kosztów krok po kroku oraz przykładowe widełki dla typowego domu jednorodzinnego.
Od czego zależy pobór prądu przez rekuperację
Centrala wentylacyjna pobiera energię elektryczną przede wszystkim na pracę dwóch wentylatorów: nawiewnego i wywiewnego. W nowoczesnych urządzeniach są to zwykle wentylatory EC, które mają dobrą sprawność i możliwość płynnej regulacji.
Na zużycie prądu wpływa bezpośrednio:
- ustawiona wydajność wentylacji, czyli ile powietrza tłoczy system w m³/h
- opory instalacji, na które składają się długość kanałów, liczba kształtek, tłumiki, anemostaty, przepustnice oraz czystość filtrów
- tryb pracy, czyli czy centrala działa stabilnie na jednym biegu, czy często wchodzi na wyższe obroty
- dodatkowe elementy pobierające prąd, w szczególności nagrzewnica wstępna lub grzałka antyzamrożeniowa
- temperatura zewnętrzna i wilgotność, które wpływają na częstotliwość pracy zabezpieczeń przeciwzamrożeniowych
W praktyce dwa identyczne rekuperatory mogą zużywać wyraźnie różne ilości energii, jeśli jeden pracuje na dobrze zaprojektowanej, szczelnej instalacji, a drugi na instalacji z dużymi oporami, zabrudzonymi filtrami i źle wyregulowanymi przepływami.
Krok po kroku: jak policzyć zużycie energii
Najprostsza metoda opiera się o moc elektryczną centrali w typowym trybie pracy.
Krok 1. Ustal typową moc pobieraną przez centralę w normalnej pracy
Producenci podają pobór mocy dla różnych wydajności. W domach jednorodzinnych centrala pracuje najczęściej na niskim lub średnim biegu. W tych trybach realny pobór mocy dla wentylatorów często mieści się w zakresie kilkudziesięciu watów do około 150 W, zależnie od modelu i oporów instalacji.
Najważniejsze jest to, aby nie brać maksymalnej mocy z tabliczki znamionowej, tylko moc przy realnym przepływie, z jakim centrala będzie pracowała na co dzień.
Krok 2. Przelicz moc na zużycie energii w kWh
Wzór jest prosty:
Zużycie energii w kWh = moc w kW × czas pracy w godzinach
Jeśli centrala pobiera 80 W, to jest 0,08 kW. Jeśli pracuje całą dobę:
0,08 kW × 24 h = 1,92 kWh na dobę
W skali miesiąca:
1,92 kWh × 30 = 57,6 kWh
W skali roku:
1,92 kWh × 365 = 700,8 kWh
Krok 3. Pomnóż kWh przez swoją cenę energii
Koszt = zużycie kWh × cena 1 kWh
Jeśli przyjmiesz cenę 1 kWh zgodną z Twoją taryfą, łatwo policzysz koszt miesięczny i roczny. Warto liczyć w dwóch wariantach: konserwatywnym i optymalnym, bo ceny energii i sposób użytkowania potrafią się różnić.
Przykładowe scenariusze zużycia prądu w domu jednorodzinnym
Poniższe zakresy traktuj jako realistyczne widełki dla domów, w których centrala pracuje całodobowo, a instalacja jest wykonana poprawnie. Różnice wynikają głównie z wydajności i oporów instalacji.
Scenariusz A: praca ekonomiczna, dobrze zaprojektowana instalacja
Typowy pobór mocy wentylatorów: 40–80 W
Roczne zużycie energii: około 350–700 kWh
To sytuacja, w której centrala pracuje długo na niskim biegu, instalacja ma rozsądne średnice, jest szczelna, a filtry są regularnie wymieniane.
Scenariusz B: praca standardowa, średnie opory, częste podbijanie wydajności
Typowy pobór mocy wentylatorów: 80–150 W
Roczne zużycie energii: około 700–1300 kWh
To częsty przypadek w domach, gdzie intensywność wentylacji bywa podnoszona, a instalacja ma większe opory albo filtry bywają wymieniane z opóźnieniem.
Scenariusz C: wysokie opory, zabrudzone filtry, źle ustawione przepływy
Typowy pobór mocy wentylatorów: 150–250 W lub więcej
Roczne zużycie energii: często powyżej 1300 kWh
W tym scenariuszu problemem nie jest sama rekuperacja, tylko instalacja i eksploatacja. Wysokie zużycie prądu idzie w parze z hałasem i spadkiem wydajności.
Największy “ukryty” koszt: nagrzewnica wstępna i tryby przeciwzamrożeniowe
Jeśli centrala ma nagrzewnicę wstępną, to jej pobór mocy może być wielokrotnie większy niż pobór samych wentylatorów. Nagrzewnica elektryczna w typowych instalacjach ma często moc rzędu 0,5–2 kW. Nie pracuje cały czas, ale w mroźne dni może uruchamiać się okresowo. To właśnie ten element potrafi zdecydować, czy zimowa eksploatacja będzie bardzo tania czy zauważalna w rachunkach.
W praktyce oznacza to, że roczne zużycie energii przez wentylatory może być stabilne, a dodatkowa energia na zabezpieczenia zimowe zależy od:
- temperatur zewnętrznych w danym sezonie
- ustawień sterownika
- sposobu zabezpieczenia wymiennika w danej centrali
- wykonania czerpni i wyrzutni oraz odprowadzenia skroplin
Jeśli użytkownik chce mieć pełną kontrolę nad kosztami, warto sprawdzić w sterowniku, jak często uruchamia się dogrzewanie wstępne i jaki jest jego łączny czas pracy.
Koszty eksploatacji to nie tylko prąd
Żeby uczciwie policzyć koszt użytkowania rekuperacji, trzeba doliczyć elementy serwisowe, które mają wpływ na pracę i zużycie energii.
Najważniejsze pozycje to:
- filtry, zwykle wymieniane kilka razy w roku, zależnie od warunków zewnętrznych
- okresowa kontrola czystości wymiennika i odpływu skroplin
- regulacja przepływów, jeśli system zaczyna pracować głośniej lub nierówno
Zaniedbane filtry i brak serwisu nie tylko pogarszają jakość powietrza, ale bardzo często podnoszą pobór prądu, bo wentylatory muszą pracować ciężej, aby utrzymać przepływ.
Jak obniżyć zużycie prądu rekuperacji w praktyce
Najbardziej skuteczne działania są proste, ale wymagają konsekwencji:
- ustaw stabilny, możliwie niski bieg jako tryb podstawowy i korzystaj z wyższych biegów tylko wtedy, gdy są potrzebne
- dbaj o regularną wymianę filtrów, bo zabrudzony filtr potrafi znacząco podnieść opory instalacji
- zadbaj o poprawną regulację i zbilansowanie nawiewu z wywiewem
- unikaj niepotrzebnie wysokich prędkości powietrza, co zaczyna się już na etapie projektu średnic kanałów
- sprawdź ustawienia przeciwzamrożeniowe i pracę nagrzewnicy, bo to ona może generować największy koszt w zimie
Najważniejsze informacje
Zużycie prądu przez rekuperację wynika głównie z pracy wentylatorów i w typowych warunkach jest umiarkowane, o ile instalacja ma rozsądne opory i jest poprawnie eksploatowana. Największe różnice w kosztach pojawiają się zimą, gdy uruchamia się nagrzewnica wstępna lub inne zabezpieczenia przeciwzamrożeniowe. Aby realnie utrzymać niskie koszty, kluczowe są właściwe ustawienia wydajności, regularna wymiana filtrów oraz poprawna regulacja przepływów.
