Rekuperacja jest projektowana jako system całoroczny, jednak okres zimowy budzi najwięcej pytań i wątpliwości inwestorów. Niskie temperatury zewnętrzne, sięgające kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu stopni poniżej zera, rodzą obawy o skuteczność odzysku ciepła, ryzyko zamarzania wymiennika oraz wzrost kosztów eksploatacji. W praktyce prawidłowo zaprojektowana i wykonana instalacja rekuperacji działa również przy mrozach, jednak jej efektywność i sposób pracy różnią się od warunków przejściowych. Poniżej wyjaśniono, jak rekuperacja funkcjonuje zimą, jakie zabezpieczenia są stosowane oraz na co zwrócić uwagę, aby system działał stabilnie.

Jak działa rekuperacja przy niskich temperaturach

Podstawowym zadaniem rekuperatora jest odzysk ciepła z powietrza usuwanego z budynku i przekazanie go do powietrza nawiewanego z zewnątrz. Zimą różnica temperatur pomiędzy powietrzem wywiewanym a zewnętrznym jest bardzo duża, co teoretycznie sprzyja wysokiej sprawności odzysku ciepła. W praktyce jednak pojawia się zjawisko wykraplania pary wodnej w wymienniku.

Powietrze usuwane z budynku zawiera wilgoć. Gdy w wymienniku styka się z bardzo zimnym powietrzem nawiewanym, para wodna skrapla się, a przy odpowiednio niskiej temperaturze może zamarzać. Z tego powodu rekuperatory wyposażone są w systemy zabezpieczające, które zapobiegają zamarzaniu wymiennika i umożliwiają dalszą pracę urządzenia.

Zabezpieczenia przeciwzamrożeniowe w rekuperatorach

Nowoczesne centrale wentylacyjne stosują kilka rozwiązań chroniących wymiennik przed zamarzaniem. Najczęściej spotykanym jest automatyczne ograniczanie nawiewu powietrza zewnętrznego przy jednoczesnym utrzymaniu wywiewu. Dzięki temu wymiennik jest ogrzewany ciepłym powietrzem z wnętrza budynku, co zapobiega jego zamarzaniu.

W wielu instalacjach stosuje się również nagrzewnice wstępne, które podgrzewają powietrze nawiewane jeszcze przed wejściem do wymiennika. Nagrzewnica może być elektryczna lub wodna i jej zadaniem jest podniesienie temperatury powietrza zewnętrznego do poziomu bezpiecznego dla pracy wymiennika. Rozwiązanie to zwiększa stabilność pracy rekuperacji podczas silnych mrozów, jednak wiąże się z dodatkowym zużyciem energii.

Część producentów stosuje również algorytmy sterowania, które dynamicznie dostosowują pracę wentylatorów do warunków zewnętrznych. Dzięki temu system reaguje na spadek temperatury zanim dojdzie do realnego zagrożenia zamarzaniem.

Sprawność rekuperacji zimą a realne warunki pracy

Często spotykanym mitem jest przekonanie, że rekuperacja przestaje działać zimą lub traci swoją skuteczność. W rzeczywistości odzysk ciepła nadal zachodzi, jednak jego efektywność zależy od warunków pracy systemu. Podczas silnych mrozów centrala może okresowo ograniczać nawiew lub uruchamiać zabezpieczenia przeciwzamrożeniowe, co obniża chwilową sprawność odzysku.

Nie oznacza to jednak, że wentylacja przestaje działać. System nadal zapewnia wymianę powietrza, choć może pracować w trybie bardziej zachowawczym. W dobrze zaprojektowanych instalacjach spadek efektywności w najzimniejszych okresach jest krótkotrwały i nie wpływa znacząco na komfort użytkowników.

Rola nagrzewnicy wstępnej w okresie zimowym

Nagrzewnica wstępna nie jest elementem obowiązkowym w każdej instalacji, ale w rejonach o surowych zimach znacząco poprawia stabilność pracy systemu. Jej zadaniem jest podgrzewanie powietrza zewnętrznego do temperatury, przy której ryzyko zamarzania wymiennika jest minimalne.

Zastosowanie nagrzewnicy pozwala utrzymać ciągłość nawiewu nawet przy bardzo niskich temperaturach zewnętrznych. Należy jednak pamiętać, że nagrzewnica elektryczna zwiększa zużycie energii, dlatego jej dobór i sterowanie powinny być dobrze przemyślane. W praktyce nagrzewnica pracuje tylko w najchłodniejszych momentach i nie wpływa znacząco na roczne koszty eksploatacji.

Czy rekuperacja zimą powoduje wychładzanie domu

Prawidłowo działająca rekuperacja nie wychładza budynku. Nawiewane powietrze, mimo że pochodzi z zewnątrz, jest podgrzewane w wymienniku ciepła. Jego temperatura jest znacznie wyższa niż temperatura powietrza zewnętrznego i zbliżona do temperatury wewnętrznej.

Odczucie chłodu może pojawić się w instalacjach źle zaprojektowanych lub nieprawidłowo wyregulowanych. Zbyt wysokie prędkości nawiewu, brak tłumików akustycznych lub niewłaściwe rozmieszczenie nawiewów mogą powodować dyskomfort, który bywa mylnie przypisywany samej pracy rekuperacji zimą.

Najczęstsze problemy z rekuperacją przy mrozach

Problemy w okresie zimowym najczęściej wynikają nie z samej technologii, lecz z błędów projektowych lub montażowych. Do najczęstszych należą brak odpowiedniej izolacji kanałów, źle wykonana czerpnia i wyrzutnia powietrza oraz brak systemu odprowadzenia skroplin z wymiennika.

Nieprawidłowe odprowadzenie kondensatu może prowadzić do zamarzania skroplin w centrali lub przewodach. Równie istotne jest zapewnienie prawidłowego spadku przewodów oraz drożnego odpływu kondensatu, szczególnie w pomieszczeniach nieogrzewanych.

Najważniejsze informacje

Rekuperacja działa również przy mrozach, o ile instalacja została prawidłowo zaprojektowana i wykonana. Nowoczesne centrale są wyposażone w systemy zabezpieczające przed zamarzaniem wymiennika, a w razie potrzeby mogą współpracować z nagrzewnicą wstępną. Zimą sprawność odzysku ciepła może chwilowo się zmniejszać, jednak system nadal zapewnia skuteczną wymianę powietrza i komfort użytkowania. Problemy pojawiają się najczęściej w instalacjach z błędami projektowymi, brakiem izolacji lub nieprawidłowym odprowadzeniem skroplin. Prawidłowo zaprojektowana rekuperacja jest systemem całorocznym i nie traci swojej funkcjonalności nawet podczas silnych mrozów.