Spadek wilgotności powietrza w domu w sezonie zimowym to jeden z najczęstszych problemów zgłaszanych przez użytkowników rekuperacji. Suche powietrze powoduje dyskomfort, podrażnienie dróg oddechowych, suchość skóry oraz gorszą jakość snu. Wiele osób obwinia za ten stan wentylację mechaniczną, zakładając, że to właśnie rekuperacja wysusza powietrze. W rzeczywistości problem jest bardziej złożony, a sama rekuperacja bardzo rzadko jest bezpośrednią przyczyną niskiej wilgotności.

Dlaczego zimą powietrze w domu staje się suche

Zimą powietrze zewnętrzne zawiera znacznie mniej wilgoci niż latem. Przy niskich temperaturach ilość pary wodnej w powietrzu jest niewielka, nawet jeśli jego wilgotność względna na zewnątrz wydaje się wysoka. Po ogrzaniu takiego powietrza w domu wilgotność względna gwałtownie spada.

To zjawisko fizyczne, niezależne od rodzaju wentylacji. Występuje zarówno w domach z wentylacją grawitacyjną, jak i z wentylacją mechaniczną. Rekuperacja jedynie wymienia powietrze, ale nie usuwa wilgoci w sposób aktywny.

Rola rekuperacji w wymianie powietrza zimą

Rekuperacja zapewnia stałą i kontrolowaną wymianę powietrza przez cały rok. Zimą oznacza to ciągłe dostarczanie świeżego, ale suchego powietrza z zewnątrz oraz usuwanie powietrza wilgotniejszego z wnętrza budynku. Efektem może być obniżenie wilgotności względnej w domu.

Nie oznacza to jednak, że rekuperacja wysusza powietrze bardziej niż inne formy wentylacji. Wręcz przeciwnie, dzięki możliwości regulacji wydajności pozwala ona ograniczyć nadmierną wymianę powietrza, która w wentylacji grawitacyjnej często jest niekontrolowana.

Wilgotność względna a wilgotność bezwzględna

Aby właściwie zrozumieć problem suchego powietrza, warto rozróżnić wilgotność względną i bezwzględną. Wilgotność bezwzględna określa rzeczywistą ilość pary wodnej w powietrzu, natomiast wilgotność względna zależy od temperatury.

Zimą powietrze zewnętrzne ma bardzo niską wilgotność bezwzględną. Po ogrzaniu w domu jego wilgotność względna spada często do poziomu dwudziestu lub trzydziestu procent. Rekuperacja nie usuwa wilgoci z powietrza w sensie chemicznym, lecz wymienia powietrze na inne o naturalnie niższej zawartości pary wodnej.

Kiedy rekuperacja może pogłębiać problem suchości

Choć rekuperacja nie jest bezpośrednią przyczyną suchego powietrza, w pewnych warunkach może pogłębiać odczuwalny problem. Dzieje się tak, gdy instalacja pracuje zbyt intensywnie, a wydajność wentylacji jest ustawiona wyżej, niż wynika to z rzeczywistych potrzeb domu.

Zbyt duża wymiana powietrza powoduje szybsze usuwanie wilgoci wytwarzanej przez mieszkańców. Brak regulacji instalacji, źle dobrany bilans nawiewu i wywiewu lub praca centrali na wysokich obrotach przez całą dobę mogą prowadzić do nadmiernego przesuszenia powietrza.

Wpływ rodzaju wymiennika ciepła

W większości central rekuperacyjnych stosuje się wymienniki przeciwprądowe lub krzyżowo przeciwprądowe, które odzyskują ciepło, ale nie wilgoć. Oznacza to, że para wodna nie jest przenoszona pomiędzy strumieniami powietrza.

Alternatywą są wymienniki entalpiczne, które częściowo odzyskują wilgoć z powietrza wywiewanego. W praktyce mogą one ograniczyć spadek wilgotności zimą, ale nie eliminują go całkowicie. Ich skuteczność zależy od warunków zewnętrznych oraz prawidłowej pracy instalacji.

Jak ograniczyć problem suchego powietrza zimą

Podstawowym krokiem jest dostosowanie wydajności wentylacji do realnych potrzeb domu. Rekuperacja powinna pracować stabilnie, ale nie intensywniej niż to konieczne. W wielu przypadkach wystarczy obniżenie wydajności w okresie nocnym lub w czasie mniejszej obecności domowników.

Istotne znaczenie ma również regularna kontrola filtrów. Zabrudzone filtry mogą powodować zaburzenia pracy instalacji i nieprawidłowe przepływy, co pośrednio wpływa na wilgotność. W niektórych domach pomocne bywa zastosowanie nawilżaczy powietrza lub zwiększenie naturalnych źródeł wilgoci, takich jak gotowanie czy suszenie prania, o ile odbywa się to w kontrolowany sposób.

Czy wyłączanie rekuperacji zimą ma sens

Wyłączanie rekuperacji w celu zwiększenia wilgotności powietrza nie jest zalecanym rozwiązaniem. Prowadzi to do pogorszenia jakości powietrza, wzrostu stężenia dwutlenku węgla oraz ryzyka zawilgocenia i rozwoju pleśni w mniej wentylowanych strefach.

Zamiast wyłączać system, lepszym rozwiązaniem jest jego prawidłowa regulacja i ewentualne zastosowanie rozwiązań wspomagających kontrolę wilgotności.

Najważniejsze informacje

Rekuperacja sama w sobie nie wysusza powietrza zimą. Spadek wilgotności jest naturalnym efektem wymiany powietrza przy niskich temperaturach zewnętrznych i ogrzewania wnętrza budynku. Rekuperacja może jednak pogłębiać problem, jeśli pracuje zbyt intensywnie lub jest źle wyregulowana. Prawidłowe ustawienia wydajności, regularna kontrola instalacji oraz świadome zarządzanie wilgotnością pozwalają utrzymać komfortowe warunki również w sezonie zimowym.