Hałas w instalacjach wentylacji mechanicznej bardzo często nie wynika z wad centrali, lecz z nieprawidłowych prędkości powietrza w kanałach. Zbyt szybki przepływ prowadzi do szumów, gwizdów i drgań, które są szczególnie uciążliwe w pomieszczeniach mieszkalnych. W praktyce to właśnie prędkość powietrza, a nie sama moc urządzenia, decyduje o komforcie akustycznym instalacji. W tym artykule wyjaśniono, jakie prędkości są bezpieczne, gdzie najczęściej pojawiają się problemy oraz jak projekt i montaż wpływają na poziom hałasu.

Dlaczego prędkość powietrza wpływa na hałas

Powietrze przepływające przez kanały wentylacyjne zawsze generuje dźwięk. Im większa prędkość, tym większe zawirowania i turbulencje, które są słyszalne jako szum. Dodatkowo szybki przepływ zwiększa opory instalacji, co zmusza wentylatory do pracy na wyższych obrotach. Efektem jest wzrost hałasu zarówno w kanałach, jak i w samej centrali.

Problem nasila się w miejscach zmian kierunku przepływu, na kolanach, trójnikach oraz w pobliżu anemostatów. Jeżeli prędkość powietrza jest zbyt wysoka, nawet dobrze zaprojektowana instalacja zaczyna być słyszalna.

Bezpieczne prędkości powietrza w instalacjach wentylacyjnych

W instalacjach wentylacji mechanicznej przyjmuje się orientacyjne zakresy prędkości, które zapewniają komfort akustyczny. W kanałach głównych, prowadzących powietrze od centrali, prędkości powinny być umiarkowane. W odnogach prowadzących do pomieszczeń zaleca się jeszcze niższe wartości.

W praktyce:

• w kanałach głównych komfortowe są prędkości rzędu około dwóch do trzech metrów na sekundę
• w odnogach do pomieszczeń jeden do dwóch metrów na sekundę
• w pobliżu anemostatów prędkości powinny być możliwie najniższe, aby uniknąć szumu i przeciągów

Przekroczenie tych wartości nie zawsze oznacza błąd, ale znacząco zwiększa ryzyko hałasu i problemów akustycznych.

Najczęstsze miejsca, w których pojawia się hałas

Hałas związany z prędkością powietrza najczęściej ujawnia się w newralgicznych punktach instalacji. Należą do nich kolana o kącie prostym, redukcje średnic oraz źle dobrane anemostaty. Szczególnie problematyczne są instalacje, w których średnice kanałów zostały zmniejszone w trakcie realizacji bez przeliczenia całego układu.

Częstym źródłem hałasu są również skrzynki rozdzielcze i przepustnice regulacyjne, jeśli pracują przy zbyt wysokich prędkościach. W takich miejscach nawet niewielkie zwiększenie przepływu może powodować wyraźnie słyszalny szum.

Wpływ średnic kanałów na prędkość powietrza

Prędkość powietrza jest bezpośrednio związana z przekrojem kanału. Przy tej samej ilości powietrza mniejsza średnica oznacza wyższą prędkość. Dlatego jednym z najczęstszych błędów projektowych jest stosowanie zbyt małych kanałów w celu obniżenia kosztów lub ułatwienia montażu.

W dobrze zaprojektowanej instalacji średnice kanałów są dobierane tak, aby prędkości mieściły się w bezpiecznych zakresach. Zwiększenie średnicy często pozwala znacząco obniżyć hałas bez konieczności stosowania dodatkowych tłumików.

Rola tłumików akustycznych

Tłumiki akustyczne nie eliminują przyczyny hałasu, lecz ograniczają jego rozchodzenie się w instalacji. Ich zadaniem jest redukcja dźwięków generowanych przez wentylatory oraz przepływ powietrza. Tłumik zamontowany w odpowiednim miejscu może znacząco poprawić komfort akustyczny, ale nie zastąpi prawidłowego doboru średnic i prędkości.

Jeżeli prędkości powietrza są zbyt wysokie, nawet najlepsze tłumiki nie rozwiążą problemu w pełni. Dlatego tłumienie hałasu zawsze powinno być uzupełnieniem dobrze zaprojektowanej instalacji, a nie jej podstawą.

Hałas a regulacja instalacji

Nieprawidłowa regulacja instalacji może prowadzić do lokalnych wzrostów prędkości powietrza. Zbyt mocno przymknięte anemostaty lub przepustnice powodują, że powietrze przepływa przez mniejsze przekroje z dużą prędkością. W efekcie pojawiają się szumy i gwizdy, szczególnie w nocy, gdy tło akustyczne jest niskie.

Prawidłowa regulacja polega na równomiernym rozdzieleniu przepływów i dostosowaniu pracy centrali do realnych potrzeb budynku. Regulacja wykonana bez pomiarów często prowadzi do problemów akustycznych.

Jak ograniczyć hałas związany z prędkością powietrza

Najskuteczniejszym sposobem ograniczenia hałasu jest właściwy projekt instalacji. Obejmuje on dobór odpowiednich średnic kanałów, unikanie ostrych kolan oraz zapewnienie łagodnych przejść pomiędzy elementami. Równie ważna jest szczelność instalacji i zastosowanie systemowych rozwiązań.

Na etapie eksploatacji warto zwrócić uwagę na regularną wymianę filtrów. Zabrudzone filtry zwiększają opory, co powoduje wzrost prędkości i hałasu. Dobrze wyregulowana instalacja pracuje ciszej i stabilniej przez cały okres użytkowania.

Najważniejsze informacje

Hałas w instalacjach wentylacji mechanicznej bardzo często wynika z nadmiernych prędkości powietrza w kanałach. Bezpieczne prędkości zależą od miejsca w instalacji i powinny być odpowiednio niższe w pobliżu pomieszczeń mieszkalnych. Kluczowe znaczenie mają prawidłowy dobór średnic, łagodne prowadzenie kanałów oraz fachowa regulacja. Tłumiki akustyczne mogą poprawić komfort, ale nie zastąpią dobrze zaprojektowanej instalacji. Kontrola prędkości powietrza jest jednym z najważniejszych elementów cichej i komfortowej wentylacji.